รัฐบาลญี่ปุ่นประกาศเมื่อ 1 ปีที่ผ่านมา ว่าจะซื้อหมู่เกาะเล็กๆ ในทะเลจีนตะวันออก อันเป็นหัวใจสำคัญของความขัดแย้งทางอาณาเขตกับจีน และท้ายที่สุดประเด็นเรื่องหมู่เกาะได้กลายเป็นภัยคุกคามและสร้างความตึงเครียดให้แก่ทั้งสองประเทศ

การกระทำของโตเกียวได้ถูกตีความจากรัฐบาลจีนว่าเป็นการทำลายบรรยากาศที่ผ่อนคลายจากความตึงเครียดที่ดำรงอยู่มาอย่างยาวนานลง สิ่งที่ตามมาก็คือความตกต่ำของความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศมหาอำนาจของเอเชีย ทั้งการค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศ รวมถึงได้เติมเชื้อไฟแห่งความกังวลใจในหมู่ฝ่ายความมั่นคงตั้งแต่สิงคโปร์ถึงวอชิงตัน

ภายหลังการซื้อเกาะ 1 สัปดาห์ ในวันที่ 11 กันยายน 2012 ชาวจีนเรือนหมื่นได้ออกมาเดินประท้วงเต็มท้องถนน ทั้งยังต่อต้านธุรกิจของญี่ปุ่นที่เปิดในประเทศจีนด้วยการวางเพลิง จากนั้น เรือลาดตระเวน และกองทัพจากทั้งสองประเทศได้เตรียมความพร้อมเพื่อเผชิญหน้ากันทั้งทางอากาศและทางเรือในบริเวณใกล้หมู่เกาะ   

การขึ้นมาบริหารประเทศของนายอาเบะท่ามกลางความตึงเครียดระหว่างประเทศ ได้เปิดโอกาสให้ริเริ่มการถกเถียงถึงความจำเป็นในการมีกองกำลังป้องกันประเทศเพื่อต่อสู้กับกำลังทางทหารของจีน จากนั้นในเดือนมกราคม เรือของจีนได้โจมตีด้วยอาวุธต่อเป้าหมายทางทะเลของญี่ปุ่นทำให้ชาวญี่ปุ่นบางคนเริ่มกังวลใจต่อความสงบของประเทศและอาจนำพาประเทศเข้าสู่ความขัดแย้งทางการทหาร แต่การต่อสู้ครั้งล่าสุดก็ไม่ได้มีการปะทะกันอย่างรุนแรง

หนึ่งปีภายหลังการกระทำของญี่ปุ่นจึงถูกผู้เชี่ยวชาญชาวญี่ปุ่นมองว่านี่เป็นการดำเนินนโยบายต่างประเทศที่ผิดพลาด 

ขณะที่จีนยังคงพยายามเพิ่มความกดดันญี่ปุ่นให้ตระหนักในการอ้างในอธิปไตยเหนือหมู่เกาะ แต่ญี่ปุ่นยังคงพยายามควบคุมพื้นที่รอบหมู่เกาะและปฏิเสธการตระหนักในการดำรงอยู่ของความขัดแย้งดังกล่าว

ในวาระครบรอบ 1 ปี ของกระบวนการสร้างชาติที่เกี่ยวกับหมู่เกาะ ปักกิ่งได้ยกระดับการยั่วยุ โดยได้ส่งเรือลาดตระเวน จำนวน 7 ลำ เข้ามาในน่านน้ำรอบๆ หมู่เกาะเซนกากุ และมีการตอบโต้การกระทำของกันและกันทั้งในน่านน้ำและทางอากาศอย่างต่อเนื่อง 

นายกรัฐมนตรีอาเบะ จึงเร่งผลักดันให้คณะรัฐมนตรีคลอดยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติฉบับใหม่ เนื่องจากเห็นว่าสภาพแวดล้อมโดยรอบญี่ปุ่นนั้นมีความอันตราย ขณะที่ปักกิ่งได้ตอบโต้ด้วยวาทะ โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของจีนได้แสดงความกังวลอย่างจริงจังต่อสถานการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น และกล่าวกับสำนักข่าวชินหัว ว่า จีนจะปกป้องอำนาจอธิปไตยของตนเองเหนือหมู่เกาะเตียวหยูอย่างเต็มที่ แต่ถ้าหากญี่ปุ่นมีการปรึกษาหารือกับจีน สถานการณ์อาจอยู่ในระดับที่สามารถอดทนต่อกันได้มากยิ่งขึ้น 

แต่คงเป็นความหวังที่พร่ามัว สำหรับการพบปะแบบเผชิญหน้าระหว่างสองผู้นำของจีนและญี่ปุ่นในการประชุมระดับผู้นำระหว่างประเทศ (G-20) ที่รัสเซียเมื่อวันพฤหัสที่ผ่านมา ซึ่งใช้เวลาพูดคุยกันเพียง 4-5 นาที แต่ก็แสดงให้เห็นสัญญาณบวกในการพัฒนาความสัมพันธ์ และช่วยกระตุ้นคณะทำงานระหว่างสองประเทศ โดยเปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ของญี่ปุ่นได้เยี่ยมเยือนจีนเป็นครั้งแรกภายหลังที่เกิดความขัดแย้งในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้เดินทางเยือนเมือง Dalian เพื่อเข้าร่วมประชุมที่จัดโดย World Economic Forum อีกทั้งเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา นายอาเบะยังได้กล่าวกับสื่อมวลชนว่า ความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นกับจีนนั้นถือว่าเป็นความสัมพันธ์ในระดับทวิภาคีที่สำคัญที่สุด และประตูของญี่ปุ่นเปิดพร้อมสำหรับการเจรจาเสมอ

-------------------------

Writer: Toko Sekiguchi.

Thisnews was published on September 11, 2013.

Source: http://blogs.wsj.com/japanrealtime/2013/09/11/one-year-later-japan-china-island-chill-remains/