การประชุมนานาชาติโตเกียวว่าด้วยการพัฒนาอัฟริกา (Tokyo International Conference on African Development: TICAD) ครั้งที่ 5 เมื่อวันที่ 1-3 มิถุนายน ค.ศ. 2013 ที่ผ่านมา สะท้อนการให้ความสนใจอย่างต่อเนื่องของรัฐบาลญี่ปุ่นในการให้ความช่วยเหลือและพัฒนาทวีปอัฟริกาซึ่งริเร่ิมมาตั้งแต่ ค.ศ. 1993 ซึ่งปัจจุบันอัฟริกาถือได้ว่าเป็นตลาดที่สำคัญ มีทรัพยากรธรรมชาติจำนวนมาก เป็นเป้าหมายของการลงทุน และในการประชุมครั้งนี้คาดว่าจะเห็นความร่วมมือระหว่างญี่ปุ่นและอัฟริกาในทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ญี่ปุ่นยังมีเป้าหมายที่จะดึงให้รัฐต่างๆในอัฟริกาพ้นจากความขัดแย้งทางทหาร สร้างสันติภาพและเสถียรภาพในภูมิภาค และบรรลุเป้าหมายการพัฒนาตาม Millenium Development Goals: MDGs ของ UN

ปัจจุบันญี่ปุ่นเริ่มมีการสร้างความสัมพันธ์ทางการฑูตกับอัฟริกา เนื่องจาก (1) หน้าที่ของญี่ปุ่นเสมือนเป็นสมาชิกในชุมชนระหว่างประเทศที่ต้องหาทางแก้ไขปัญหาที่อัฟริกากำลังเผชิญอยู่ เพื่อนำไปสู่ความไว้วางใจของชุมชนระหว่างประเทศ (2) การสร้างความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งกับอัฟริกาถือได้ว่ามีความสำคัญอย่างมากต่อญี่ปุ่นเนื่องจาก อัฟริกาเป็นตลาดที่มีอัตราการเติบโตสูง เต็มไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ และประชากรที่กำลังเพิ่มจำนวนขึ้น (3) สำหรับญี่ปุ่นแล้วความร่วมมือกับประเทศในอัฟริกานั้นมีความสำคัญต่อการเผชิญปัญหาจากการปฏิรูปของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติและปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจากมุมมองทั้ง 3 นี้การประชุม TICAD V ได้ให้ความสำคัญต่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจให้เข้มแข็งเป็นหลัก

อย่างไรก็ตามนโยบายทางการฑูตของญี่ปุ่นต่ออัฟริกานั้นถูกมองว่าอาจเป็นนโยบายที่ต้องการตอบโต้การเพิ่มบทบาทของจีนในทวีปอัฟริกา เนื่องจากตั้งแต่ปี 2000 ประเทศจีนได้เพิ่มบทบาทและความสัมพันธ์กับประเทศในอัฟริกาอย่างรวดเร็วในฐานะประเทศผู้บริจาคและตัวแสดงทางเศรษฐกิจที่สำคัญ ซึ่งการประชุม TICAD ครั้งที่ 4 ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นได้เสนอแผนปฏิบัติการโยโกฮามา (The Yokohama Action Plan) ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญคือ ส่งเสริมการพัฒนาทางเศรษฐกิจ, การบรรลุ MDGs, การผสมผสานระหว่างสันติภาพและการปกครองที่ดี, การให้ความสำคัญกับประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการขยายความร่วมมือสู่ทั่วภูมิภาค ซึ่งเป็นการผลักดันจากทั้งรัฐบาลและภาคธุรกิจของญี่ปุ่น

ตั้งแต่ปี 2008 ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างสันติภาพในทวีปอัฟริกา โดยกองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่น (Self-Defense Force: SDF) มีส่วนร่วมในปฏิบัติการสันติภาพของสหประชาชาติ เช่น ซูดานใต้ รวมถึงเป็นหนึ่งในกองกำลังของสหประชาชาติในการต่อต้านโจรสลัดเพื่อป้องกันการปล้นสะดมเรือสินค้า และให้ความช่วยเหลือแก่ทุกประเทศ  ตามข้อตกลงแห่งสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล

ในการประชุม TICAD ครั้งที่ 5 นี้จึงเป็นการประชุมที่เราจะได้เห็นความร่วมมือระหว่าง  AU Commission, ฝ่ายบริหารของ African Union, ตัวแทนจาก รัฐบาลญี่ปุ่น, สหประชาชาติ, โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาชาติ และธนาคารโลก ซึ่งถือเป็นเวทีสร้างความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งระหว่างรัฐบาลและองค์การระหว่างประเทศในลักษณะของการให้ความช่วยเหลือและสร้างความร่วมมือเพื่อการพัฒนาอย่างเป็นทางการ ด้วยวิธีทางการฑูตและภาคีที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น

----------------------------

Writer: Endō Mitsugi

The english version was published on May 31, 2013.

Originally written in Japanese in May 2013.

Source: http://www.nippon.com/en/currents/d00083/