ถือว่าเป็นการพัฒนาที่น่าประหลาดใจเมื่อเจ้าหน้าที่ของทำเนียบขาวเผยแพร่แถลงการณ์ว่าประธานาธิบดีของสหรัฐ นายบารัค โอบามาจะพบกับนายกรัฐมนตรีของญี่ปุ่นนาย ชินโซ อาเบะ ในวันพฤห้ส ซึ่งเป็นการพบปะกันนอกรอบในการประชุมระดับผู้นำกลุ่มประเทศ G-20 ที่เมืองเซนต์ปีเตอร์เบิร์ก ขณะที่เจ้าหน้าที่ของทางการญี่ปุ่นยังไม่ยืนยันข่าวดังกล่าวอย่างเป็นทางการ

ตั้งแต่การเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของนายอาเบะ เขาได้พยายามสร้างความสัมพันธ์ส่วนตัวกับประธานาธิบดีโอบามาและประธานาธิบดีของรัสเซีย โดยอาเบะได้ให้ความสำคัญกับสายสัมพันธ์ดังกล่าวด้วยการกำหนดให้เป็นนโยบายที่สำคัญที่สุดเพื่อสร้างพันธมิตรแบบทวิภาคีกับสหรัฐฯ ที่ก็มีความท้าทายในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งเกี่ยวกับอาณาเขตในอดีตกับรัสเซีย 

อย่างไรก็ตาม นายอาเบะต้องเผชิญกับคำถามตลอดการเยือนรัสเซียในระยะเวลาสั้นๆ ว่ามันเป็นสิ่งที่ยุ่งยากในการจัดการโดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นซีเรีย ประธานาธิบดีโอบามาไม่เคยทำให้มันง่ายลง โอบามายังคงวางตัวเองห่างไกลจากผู้นำญี่ปุ่น แต่กลับใช้เวลากับจีนที่เป็นฝ่ายต่อต้าน

ตามที่โอบามาพยายามผลักดันแผนโจมตีซีเรียเพื่อตอบโต้การใช้อาวุธเคมีของรัฐบาลซีเรีย และญี่ปุ่นก็เป็นหนึ่งในพัมธมิตรที่ไว้ใจได้ที่ยังคงให้การสนับสนุนประธานาธิบดีของสหรัฐฯ แม้ผู้นำญี่ปุ่นจะถูกตั้งข้อสงสัยจากทั้งภายในและภายนอกประเทศก็ตาม และซับซ้อนยิ่งขึ้นเมื่อญี่ปุ่นสานสัมพันธ์กับมอสโกที่ให้การสนับสนุนรัฐบาลของประธานาธิบดีบาซาร์ อัลอัสซาร์ของซีเรีย

ปัจจุบัน ความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นกับรัสเซียมีแนวโน้มดีขึ้น ผู้นำรัสเซียกล้าที่จะเจรจากับนายอาเบะ ตลอดการประชุม G-20 ที่รัสเซีย ขณะที่ประธานาธิบดีปูตินเป็นผู้นำกลุ่ม G-8 ได้นั่งลงประชุมกับประธานาธิบดีอาเบะแบบตัวต่อตัว ซึ่งถือเป็นความสำเร็จของการเจรจาที่สำคัญแม้จะไม่มีการจัดช่วงเวลาสำหรับการประชุมแบบทวิภาคีในการประชุมครั้งนี้ก็ตาม และนี่ถือเป็นการพบกันครั้งที่สามที่ประธานาธิบดีปูตินและนายกรัฐมนตรีอาเบะได้มีโอกาสพูดคุยภายหลังจากที่นายอาเบะเข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือนธันวาคมเมื่อปีที่ผ่านมา และดูเหมือนว่าความสัมพันธ์จะมีทีท่าเป็นมิตรมากยิ่งขึ้นอันจะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับข้อพิพาทเหนือหมู่เกาะทางเหนือซึ่งถูกรักเซียยึดครองไปตั้งแต่สิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง

ทั้งนี้ ประธานาธิบดีโอบามามีการประชุมทวิภาคีร่วมกับประธานาธิบดีสี จิน ผิง ของจีน ในช่วงการประชุม G-20 ทั้งยังมีการพบปะกับประธานาธิบดีฝรั่งเศสที่เสมือนเป็นพันธมิตรอันเป็นที่รักของอเมริกา แต่ประธานาธิบดีโอบามากลับไม่มีช่วงเวลาสำหรับการพบปะกับผู้นำญี่ปุ่น

ขณะที่ผู้นำจีนได้สร้างความประหลาดใจให้กับโตเกียวเนื่องจากต้องการให้มีการพบปะกันระหว่างผู้นำจีนและญี่ปุ่น

ยุทธศาสตร์ของโตเกียวในเวลานี้ต่อกรณีซีเรียจึงค่อนข้างชัดเจน และให้ความสำคัญกับประเด็นแบบทวิภาคี และซีเรียไม่ใช่เป้าหมายสำหรับการเจรจาแบบทวิภาคี

ท่าทีของโอบามาต่อญี่ปุ่นเมื่อเปรียบเทียบกับจีนได้สร้างความตึงเครียดระหว่างสองผู้นำมากขึ้น เจ้าหน้าที่ของวอชิงตันบางคนถึงกับแสดงความคิดเห็นว่า เกรงว่าญี่ปุ่นจะใช้มาตรการทางทหารต่อจีนและเกาหลีใต้ซึ่งจะเป็นการเพิ่มความตึงเครียดในเอเชียตะวันออก ทั้งนี้เห็นว่าควรดึงสหรัฐฯ เข้าไปมีบทบาทในความขัดแย้งที่น่าหวั่นเกรงดังกล่าว ในโตเกียวถึงกับมีการตั้งข้อสงสัยว่า สหรัฐฯ จะให้การปกป้องญี่ปุ่นหรือไม่ถ้าหากเป็นความขัดแย้งกับประเทศจีนและเกาหลใต้

อย่างไรก็ตามแม้จะยังไม่มีการพบปะกันอย่างเป็นทางการในการประชุม G-20 นี้ แต่ประธานาธิบดีโอบามาได้พูดคุยกับนายอาเบะผ่านโทรศัพท์ โดยใช้เวลาพูดคุยประมาณ 30 นาที และประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ย้ำถึงความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับญี่ปุ่นกรณีซีเรีย ว่าเราจะไม่อดทนต่อการใช้อาวุธเคมีต่อประชาชนของประธานาธิบดีอัสซาร์ 

การพูดคุยทางโทรศัพท์ของโอบามามีขึ้นในช่วงเวลาที่มีนักกฎหมายจากสหรัฐฯ เดินทางเยือนญี่ปุ่นเพื่อพูดคุยความร่วมมือแบบทวิภาคีแบบใกล้ชิด โดยผู้แทนของสหรัฐฯ ได้กล่าวว่า ญี่ปุ่นถือเป็นเพื่อที่ดีที่สุดของสหรัฐฯ แม้ว่าจะเป็นพันธมิตรรุ่นเล็ก และกล่าวว่า วันนี้เรารู้แล้วว่ามีความจำเป็นที่ญี่ปุ่นและสหรัฐฯจะกลายมาเป็นคู่หูที่เท่าเทียมกันในการสร้างสันติภาพและความเจริญก้าวหน้าของโลก

ขณะที่รัฐธรรมนูญเพื่อสันติภาพของญี่ปุ่นนั้นกำหนดเงื่อนไขการเข้าร่วมปฏิบัติการทางทหารของโตเกียวว่าจะสามารถดำเนินการได้เมื่อได้รับการอนุมัติจาก UN 

ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายต่างประเทศจาก Aoyama Gakuin University กล่าวว่า ในที่สุดแล้วญี่ปุ่นจะถูกบังคับให้แสดงการสนับสนุนอย่างเข้มแข็งถ้าสหรัฐฯ ตัดสินใจบุกซีเรีย เช่นในกรณีที่สหรัฐฯ ร่วมกับพันธมิตรในยุโรปบางประเทศตัดสินใจแทรกแซงในโคโซโวโดยไม่มีมติรับรองจาก UN ในขณะนั้นญี่ปุ่นกล่าวแค่เพียง เข้าใจการกระทำของสหรัฐฯ แต่ขณะนี้ สถารการณ์ในซีเรียไม่ใช่ช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นจะพูดได้ว่าเข้าใจ เพราะเป็นการใช้อาวุธเพื่อทำลายประชาชนจำนวนมากแต่ไม่ได้เป็นเพราะการแผ่ขยายของอาวุธนิวเคลียร์ และนี่คือสิ่งที่ต้องการส่งสารถึงอิหร่านและเกาหลีเหนือ 

-------------------

Writer: Yuka Hayashi

This news was published on September 4, 2013.

Source: http://blogs.wsj.com/japanrealtime/2013/09/04/abes-syria-conundrum-friendly-putin-or-elusive-obama/