NEWS ニュース

ญี่ปุ่นปัจจุบัน: พรรค LDP ที่ไม่มีอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ และผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูง

566 views

พรรค LDP ที่ไม่มีอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ และผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูง

ศิริพร วัชชวัลคุ

15 กรกฎาคม 2022

 

พรรค LDP ที่ไม่มีอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ และผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูง

การจากไปอย่างคาดไม่ถึงของอดีตนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะ อันเป็นผลจากการถูกลอบยิงในวันที่ 8 กรกฎาคม 2022 ขณะกำลังปราศรัยหาเสียงช่วยสมาชิกพรรคในการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูงที่ถูกกำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 10 กรกฎาคม 2022 นอกจากสร้างความตกใจให้กับฝ่ายต่างๆ ทั้งในและนอกประเทศญี่ปุ่นแล้ว การจากไปนี้ยังส่งผลต่อการเมืองญี่ปุ่นเป็นอย่างมากด้วย

นายชินโซ อาเบะ แม้ว่าจะเป็นอดีตนายกรัฐมนตรี แต่ก็ยังเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรค LDP และเป็นสมาชิกที่ทรงอิทธิพลมากที่สุดคนหนึ่งของพรรค เนื่องจากเขาเป็นผู้นำกลุ่มการเมืองกลุ่มใหญ่ที่สุดในพรรค โดยมีสมาชิกของกลุ่มที่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนมากกว่า 90 คน ซึ่งใหญ่เป็น 2 เท่าของกลุ่มของนายคิชิดะ ฟูมิโอะที่เป็นนายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน ดังนั้น อดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะสามารถเล่นบทบาทของการเป็นผู้สนับสนุนหรือผู้ขัดขวางนโยบายของนายกรัฐมนตรีคนปัจจุบันได้โดยผ่านการต่อรองภายในพรรค บนสถานการณ์ดังกล่าวนี้ การจากไปของเขาทำให้เกิดผลสะเทือนต่อสมดุลของอำนาจในพรรค และส่งผลต่อการเมืองของประเทศในภาพรวม

สถานการณ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในพรรค LDP และรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีคิชิดะน่าจะมี 2-3 ประการ กล่าวคือ หนึ่ง กลุ่มการเมืองของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะจะต้องหาผู้นำกลุ่มคนใหม่ที่มีบารมีมากพอในการสนับสนุนพวกเขาสำหรับการต่อรองต่างๆ กับกลุ่มการเมืองอื่นในพรรค  และที่สำคัญที่สุดก็คือ การเตรียมการสำหรับการเลือกตั้งทั่วไปที่จะมีขึ้นในอนาคต ซึ่งผู้นำกลุ่มการเมืองจะมีบทบาทมากในการเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้ง และให้การสนับสนุนผู้สมัครในกลุ่มของตนในด้านต่างๆ เพื่อให้ชนะการเลือกตั้ง ในกรณีที่กลุ่มการเมืองของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะสามารถหาผู้นำคนใหม่ได้ กลุ่มก็อาจจะยังคงอยู่ แต่ก็ไม่แน่ว่าจำนวนสมาชิกจะยังคงอยู่ที่จำนวนเดิมหรือไม่ แต่ถ้าไม่สามารถตกลงกันหาผู้นำกลุ่มคนใหม่ได้ สมาชิกของกลุ่มก็อาจจะย้ายไปอยู่กับกลุ่มการเมืองอื่นในพรรค ซึ่งการย้ายกลุ่มของสมาชิกดังกล่าวนี้ จะส่งผลต่ออำนาจของกลุ่มการเมืองต่างๆ ในพรรค และการดำเนินนโยบายของรัฐบาลปัจจุบัน เพราะอำนาจต่อรองของแต่ละกลุ่มการเมืองจะเปลี่ยนไปตามจำนวนสมาชิกของกลุ่มที่เปลี่ยนไป

สอง ข้อถกเถียงเรื่อง ผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ในเขตเลือกตั้งยามากุชิ เขต 4 ที่ว่างลง ซึ่งเรื่องนี้มีความซับซ้อนมากเพราะเกี่ยวเนื่องกับเรื่องการเปลี่ยนเขตเลือกตั้งเพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรเพื่อให้ผู้แทนราษฎรมีความเป็นตัวแทนของประชาชนอย่างแท้จริง กล่าวคือ ในขณะที่จำนวนประชากรในพื้นที่ชนบทลดลง มีการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรในเขตเมือง ดังนั้น รัฐบาลกำลังพิจารณาที่จะปรับเขตเลือกตั้งให้สอดคล้องกับจำนวนประชากรด้วยการยุบเขตเลือกตั้งในชนบทลง และเพิ่มเขตเลือกตั้งในพื้นที่เมืองขึ้นแทน ซึ่งกระบวนการดังกล่าวนี้อาจจะมีผลทำให้จำนวนเขตเลือกตั้งในจังหวัดยามากุชิลดลง 1 เขต แต่เนื่องจากกระบวนการนี้ยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจนในขณะนี้  เรื่องนี้จึงเป็นประเด็นสำคัญทั้งของพรรคและของรัฐบาลคิชิดะ เพราะจะมีผลต่อการเลือกตั้งซ่อมที่จะเกิดขึ้น และการเลือกตั้งทั่วไปในอนาคต โดยเฉพาะเรื่องผู้สมัครรับเลือกตั้งและจำนวนสมาชิกของกลุ่มการเมืองในพรรค  

สาม สำหรับรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีคิชิดะ การจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะมีผลกระทบทั้งในทางบวกและทางลบ อันเป็นผลมาจากความต่อเนื่องหรือความแตกต่างเชิงนโยบายของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะและนายกรัฐมนตรีคิชิดะ ในกรณีของนโยบายต่างประเทศและนโยบายความมั่นคงซึ่งรัฐบาลคิชิดะมีแนวทางที่จะดำเนินต่อเนื่องไปในทิศทางเดียวกับแนวนโยบายในสมัยของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ ดังนั้น การจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะก็ทำให้รัฐบาลคิชิดะขาดผู้สนับสนุนที่สำคัญที่สุดคนหนึ่งไป แต่ในเวลาเดียวกัน รัฐบาลคิชิดะก็ต้องการผลักดันนโยบายเศรษฐกิจที่แตกต่างจากนโยบายเศรษฐกิจของรัฐบาลอาเบะ นั่นคือ นโยบาย  New Capitalism ดังนั้น การไม่มีอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะก็เท่ากับขาดผู้ที่จะคัดค้านนโยบายเศรษฐกิจใหม่ของรัฐบาลคิชิดะไปเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงหรือความระส่ำระสายที่อาจเกิดขึ้นในพรรค   อันเป็นผลจากการจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะและการย้ายกลุ่มของสมาชิกกลุ่มการเมืองนี้อาจจะไม่เป็นปัจจัยที่สร้างความไม่ราบรื่นในการดำเนินนโยบายของรัฐบาลคิชิดะก็ได้ ถ้าสมาชิกของกลุ่มการเมืองของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะย้ายมาอยู่กับกลุ่มการเมืองของนายกรัฐมนตรีคิชิดะมากขึ้น และทำให้กลุ่มการเมืองของนายกรัฐมนตรีคิชิดะเข้มแข็งขึ้น

ในภาพกว้างของการเมืองของประเทศ การจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะนับเป็นการสูญเสียอย่างมากของกลุ่มฝ่ายขวา และกลุ่มรักชาติ เพราะอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะเป็นผู้มีอุดมการณ์รักชาติ และสนับสนุนนโยบายอนุรักษ์นิยมที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน  หรือ การผลักดันเรื่องการเพิ่มสมรรถนะและบทบาทของกองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่น และแม้ว่านายกรัฐมนตรีคิชิดะ จะยืนยันว่าเขาจะผลักดันการแก้ไขรัฐธรรมนูญ แต่การดำเนินการดังกล่าวก็อาจจะจะไม่เป็นไปตามที่พวกอนุรักษ์นิยมคาดหวัง อันเป็นผลจากความแตกต่างในเชิงอุดมการณ์และจุดยืนระหว่างเขากับอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ

ในขณะที่การจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะส่งผลสะเทือนต่อการเมืองในพรรค LDP และการเมืองของประเทศทั้งทางบวกและลบ ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูงที่เกิดขึ้นในวันที่ 10 กรกฎาคม 2022 ซึ่งเป็นเวลาเพียง 2 วันหลังการจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะที่ฝ่ายพรรคร่วมรัฐบาล (LDP และ Komeito) มีชัยชนะ และมีผลทำให้ได้ครองเสียงข้างมากในสภาสูงต่อไปนั้น นับเป็นผลดีต่อรัฐบาลคิชิดะเป็นอย่างมาก แน่นอนว่า สถานการณ์ดังกล่าว ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากความเห็นใจที่ผู้ลงคะแนนเสียงมีให้แก่พรรค LDP สืบเนื่องจากการจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ แต่เอาเข้าจริงแล้ว ผลจากการสำรวจความเห็นของผู้มีสิทธิ์ลงคะแนนเสียงเลือกตั้งก่อนการเลือกตั้งแสดงให้เห็นแนวโน้มชัยชนะของฝ่ายรัฐบาลอยู่แล้ว ดังนั้น แม้ไม่มีกรณีการจากไปของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ ฝ่ายรัฐบาลก็น่าจะชนะการเลือกตั้งได้ รวมทั้ง ข้อมูลเรื่องการออกไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งในวันที่ 10 กรกฎาคม 2022 ยังแสดงให้เห็นด้วยว่า การออกไปใช้สิทธิ์ของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งไม่ได้สูงมากกว่าการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูงครั้งก่อนๆ อย่างไรก็ตาม   การชนะการเลือกตั้งครั้งนี้ก็มีความหมายหลายอย่าง ทั้งต่อรัฐบาลคิชิดะ และ การสานต่อนโยบายของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ ผลของชัยชนะนี้ทำให้รัฐบาลคิชิดะมีความมั่นคงมากขึ้นเพราะเป็นการแสดงให้เห็นถึงการสนับสนุนของประชาชนต่อรัฐบาล และบนทุนทางการเมืองนี้เองที่ทำให้รัฐบาลคิชิดะสามารถที่จะดำเนินนโยบายตามที่ได้ประกาศไว้ ทั้งนโยบายที่ต่อเนื่องและแตกต่างจากนโยบายของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ  

ในด้านนโยบายต่างประเทศและความมั่นคง รัฐบาลคิชิดะน่าจะไม่ดำเนินนโยบายใหม่ที่แตกต่างไปจากแนวนโยบายของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญและจำเป็น ทั้งในเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์ เช่น นโยบายสันติภาพเชิงรุก และ ยุทธศาสตร์อินโด - แปซิฟิคที่เสรีและเปิดกว้าง   รวมทั้ง การออกกฎหมายและตั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องความมั่นคง ได้ถูกดำเนินการไปแล้วในสมัยของอดีต นายกรัฐมนตรีอาเบะ  ในเวลาเดียวกัน สถานการณ์การเมืองระหว่างประเทศที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งและการแข่งขันทางอำนาจของมหาอำนาจทั้งในและนอกภูมิภาค  ทำให้รัฐบาลคิชิดะมีทางเลือกจำกัดและอาจมีความเสี่ยง ถ้าจะไม่ดำเนินนโยบายต่อเนื่องจากแนวทางที่อดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะได้วางไว้แล้ว  

ส่วนการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน โดยเฉพาะมาตรา 9 ซึ่งเป็นข้อถกเถียงมายาวนานในสังคมญี่ปุ่นนั้น อดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญมากที่สุดคนหนึ่งในการผลักดันกระบวนการนี้ ในปัจจุบัน นายกรัฐมนตรีคิชิดะเองก็ประกาศว่าจะสานต่อนโยบายนี้เพื่อให้กระบวนการแก้ไขมีความคืบหน้า และการชนะการเลือกตั้งสมาชิกสภาสูงในครั้งนี้ ทำให้โอกาสในการดำเนินการดังกล่าวมีมากขึ้น เพราะพรรค LDP ร่วมกับพรรคเล็กอื่นๆ ที่สนับสนุนนโยบายดังกล่าวเช่นกัน เมื่อรวมเสียงกันแล้วจะมีมากถึง 2 ใน 3 ในทั้งสองสภา ซึ่งมากเพียงพอที่จะผลักดันเรื่องนี้ตามกระบวนการในรัฐสภา อย่างไรก็ตาม กระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้ไม่ได้จบที่รัฐสภา หากแต่ยังต้องทำประชามติอีกด้วย รวมทั้ง ยังมีประเด็นและขั้นตอนอีกหลายเรื่องที่รัฐบาลต้องคำนึงถึง และเมื่อไม่มีอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ แม้รัฐบาลคิชิดะจะมีเสียงสนับสนุนเพียงพอในรัฐสภา การผลักดันเรื่องนี้ก็อาจจะไม่มากและรวดเร็ว  นอกจากนั้น ด้วยสถานการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศในขณะนี้ มีความเป็นไปได้ว่า ประชาชนจะให้ความสำคัญแก่เรื่องเศรษฐกิจมากกว่า และคาดหวังให้รัฐบาลแก้ปัญหาเศรษฐกิจเป็นอันดับแรก  

นโยบายเศรษฐกิจเป็นสิ่งที่ถูกคาดหมายว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก เพราะนับตั้งแต่จัดตั้งรัฐบาล นายกรัฐมนตรีคิชิดะได้เสนอแนวนโยบายเศรษฐกิจใหม่ คือ New Capitalism ที่แตกต่างไปจากแนวนโยบาย Abenomics ของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ และชัยชนะจากการเลือกตั้งในครั้งนี้ก็ทำให้นายกรัฐมนตรีคิชิดะมีความมั่นใจที่จะดำเนินนโยบายเศรษฐกิจที่แตกต่างนี้ เพื่อแก้ปัญหาเศรษฐกิจที่ประเทศกำลังเผชิญอยู่ รวมทั้งลดความเหลื่อมล้ำในสังคมด้วย อย่างไรก็ตาม เนื่องจากในขณะนี้ยังไม่มีรายละเอียดของนโยบายเศรษฐกิจใหม่ดังกล่าว ดังนั้น จึงเป็นเรื่องที่ต้องติดตามดูต่อไปว่า นโยบายเศรษฐกิจใหม่ของรัฐบาลคิชิดะ จะเป็นนโยบายที่แตกต่างและก้าวพ้นไปจากนโยบายเศรษฐกิจเดิมของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะหรือไม่

อดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะจากไปครบ 1 สัปดาห์ในวันนี้ ไม่มีใครปฏิเสธได้ว่า เขาเป็นผู้นำของประเทศญี่ปุ่นที่สร้างการเปลี่ยนแปลงให้แก่ประเทศนี้มากที่สุดคนหนึ่ง เมื่อเขาจากไป การจากไปของเขา ก็ส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อการเมืองญี่ปุ่น และในเวลาเดียวกัน ก็มีทั้งผู้ที่คาดหวังจะเห็นการคงอยู่และการเปลี่ยนแปลงของสิ่งที่เขาได้สร้างไว้ให้แก่ประเทศนี้หลังการจากไปของเขา

 

 

 

เอกสารอ้างอิง

“A despicable attack on Shinzo Abe – and a nation”, The Japan Times, July 8, 2022 (access on July 8, 2022)

“Abe’s death may have shaken Kishida government despite election win”, The Japan Times, July 13, 2022 (accessed on July 13, 2022)

Daniel Moss, “Abe’s greatest economic policy legacy is looking careworn”, The Japan Times, July 10, 2022 (accessed on July 10, 2022)

Daniel M. Smith, “What Shinzo Abe’s assassination means for Japanese politics: Abe stepped down as prime minister in 2020, but never stepped away”, The Washington Post, July 9, 2022 (accessed on July 13, 2022)

Eric Johnston, “Lower House redistricting plans in focus after Abe’s death”, The Japan Times, July 9, 2022 (accessed on July 9, 2022)

Gearoid Reidy, “Shinzo Abe made Japan assertive, can it stay the course?” The Japan Times, July 10, 2022 (accessed on July 10, 2022)

“Japan business leaders welcome ruling bloc’s election success”, The Japan Times, July 11, 2022 (accessed on July 11, 2022)

Kanako Takahara, “Despite shock of Abe’s death, Upper House poll to proceed as planned”, The Japan Times, July 8, 2022 (accessed on July 8, 2022)

Kazuaki Nagata, “Despite new political capital, questions linger over Kishida’s economic agenda”, The Japan Times, July 12, 2022 (accessed on July 12, 2022)

“Kishida Cabinet’s approval rating rises to highest 63.2 % after vote”, The Japan Times, July 12, 2022 (accessed on July 12, 2022)

 

Leika Kihara, “Death of Abenomics father may give Japan scope of curb stimulus”, The Japan Times, July 11, 2022 (accessed on July 11, 2022)

Mari Yamaguchi, “Japan votes for key election in shadow of Abe assassination”, Yahoo News, July 10, 2022 (https://www.yahoo.com/news/japan-votes-key-election-shadow-063602565.html) (accessed on July 10, 2022)

Michael Macarthur Bosack, “Dissecting Kishida’s post – election road map”, The Japan Times, July 12, 2022 (accessed on July 12, 2022)

Michael Macarthur Bosack, “The massive void that Shinzo Abe’s assassination has left behind”, The Japan Times, July 9, 2022 (accessed on July 9, 2022)

“Shinzo Abe’s death on minds of Japan voters, but election turnout low”, The Japan Times, July 11, 2022” (accessed on July 11, 2022)

Takashi Yokota, Kanako Takahara, and Tomoko Otake, “Former Prime Minister Shinzo Abe assassinated”, The Japan Times, July 8, 2022 (accessed on July 8, 2022)

Toru Fujioka and Paul Jackson, “Legacy of Abenomics to live beyond its architect”, The Japan Times, July 9, 2022 (accessed on July 9, 2022)

“Upper House election campaign nears end as Abe’s death shocks Japan”, The Japan Times, July 9, 2022 (accessed on July 9, 2022)

Will Fee and Kanako Takahara, “Sweeping LDP Upper House victory heralds fresh start for Kishida”, The Japan Times, July 10, 2022 (accessed on July 10, 2022)

Will Fee, “Polls open in Upper House election upended by Abe’s death”, The Japan Times, July 10, 2022 (accessed on July 10, 2022) 

Login